yiman û wêje 2

Pêyv:di hevokê da bingeha herê bichûk e,carna bi dacheka-edatan wate digrenav:1-navê teybet 2-navê cinsî 3-navê somût 4-navên soyût 5-navên yekhejmar 6-navên pirhejmar 7-navên chêbûyî-turemîschî 8-navên bihevre-bîrleshîk 9-navên ji hevqetî tê nivîsêrewsha navan 1-halê asayî-nomînatîf 2-halê daxwîyanê li malê ye 3-ji malê tê 4-ber bi malê diche 5-malê bar dikePêyvên wateya xwe ya tam hene(nav û pronav)Pêyvên bi wekî dinê erk digrin hene(rengdêr-hoker)Wateyan pêyvên ku bi tevayî tune ne-gîhanek,dachek, Pêyvên ji lêkeran pêk tên:-lêker,nav-lêker,lêker-rengdêr,lêker-hoker, Lêker:rabûn – ez rabûm, Di lekerda 1-min kir 2-bike 3-kir in L waxt:1-ez rabûm 2-ez xewdame,ez têymê 3-ez dê bême 4-tu gera bike  me dizanîbû-wan hesdikir-ew hatibûn,mis-ez hatibû bûm-ez dûrbû bûm,mis                 

Rengdêr:di hejaîya navdêran daye,di nava rengdêr û nav da,bînok tune ye,mêrik ê cîwan,shakirdên serkeftî 1-r-rewschê;ba ê hêz,baxê mezin,cavê resh,behra schîn,ava sêrîn,masa gilover,zilamekî mêr,rêya duz,xanîyê xwes, 2-rengdêrên agahîyan:va merofa,ew jinik,herkêjan zarok,merofê chendemîn,kejan jin? 3-R-îsaretê:va pirsa,ew,ê din,ê ewil,ê pês,ahwa,bi vê ahwayê,va cîwana,masa dawî,jêr,jor,xanîya jor, 4-R-hajmaran:2 saet,yek dar,sed sal,deh mêtro,5 mîlyon,3 kîlo,10 ton,sêmal,berê ewilhejmar tê,7 hacûc,roja yekemîn,cara duyemîn,para ji sisêya yek,sedî deh,sisê sisê,chara char,charo char,dergûsên cêwî,5-R-bê wate-belgîsiz:hinek merû,alîyek din,hinek rengdêr,herkîjan dem,her pirs,chend tîm(grup)însan,jîyan tev,gelek sal,yek-chendyek-pirpir-kêm,pir-hinek,carna,gisht,her,qet,herkîjan yek,hinekan,chend heva,pirê gîha yan6-r pirsê:ci dunya,pirtûkek chewa,kîjan wesaît,ci roj,besha chenda,chenda chend,kîjan dîn,chi cure-chendchend-chendemîn-chiqas-chend.kîjan Mi:(tu chi mêza dike ev zerf e)7-pekîstîrme:erda zip û zwuha,ciwakekî tîr temîz,rûpela zip û zer,erda tikû tenê,cola vik û vala,zozanê char chepel,zilamek sip û sax e,wate bi hêz dibe.8-r watê teng dikin:milekî kin ik-hin dik derman-destekî nerm ik,ta kî zirav ik,kechekî pichû cik,Xanîyê kirê,güla bi sor,kevirê gir,rêwîtîya dawî,dûwala dost,heta dûz,zarokek xwîngerm,avahîya der mezin,jina bejn bilind,jina dost awir,dara pel mezin,mala hews mezin,lawûkê dil sêr,xanyê kevir dîwar,karê sê quris,xanyê cam sikestî,baxcê derî hesin,xîzanên bê malûwar,xwarina bê temû ted,shakirdên zimanzan,jina hêvî sikestî...

wate 1-w bingehîn:temel anlam-o ayakabi ayagina koydû-wî sol kir nigê xwe,bîz yola gîrdîk-em ketin rê-kûsun kanadi kirildi-baskê kewê sikestî-ez ^zu razam-sicak corba îch sorba germ vexwe 2-w alîkar,yan anlam,yardimci anlam,kêlekî:di demanda wateya rastî digohere ûgercek anlama yakindir, kêm ji wateya ras^ti dûr e,lê nêzîkê wateya rast e m:cav rast e lê chevê wesaîtê bêje nêjê rastîyê ye-zarok ket rast e,cocûk dustu gerchek anlamdir fakat kar dustu yan anlam dir.lê sêv ket-berf ket wateya hev ,alîkar watey ye,li pishta chîya,dax sirti,,uchak kanadi-baskê balafirê-serê bizmalêchîvînîn kafasi î-nigê pirê -qirika sûsê-milê derî-serê kendalêuchûrûm bashi WAteya mecazî:gerchek ve yan anlam dan tamamen ûzaktir.ji w rast tevahî dûr e wek,mîjarê veneke-va pirsa min xwidanê da-bû sorû benî terletî hêst-ez ji derdê xwe ra disewitim,ben derdîme yaniyorûm-bi chevê vala min nemêze-ez ser vê ji xweda chûm,ben ustune bayildim-pêyvê sêrîn-milê min ji ber bar qetya,benim kolûm yükten koptû-yaxmûr coschûyor,baran cos bû-min bersivek zirav da,înce cevap verdîm-wêreka min sikest w mecaz 2-ev pitika piling,bû kaplan chocûk-bereket yaxiyor,bereket di barî-nigê xwe derxe-amed bê deng namîne-sîz mûsa amcayi okûdûnûz mû,we apê mûsa xwend 4-WATEya wêj-deyîmler:MIN dilê wî girt-korktûxûm basima geldî,a tirsîyam hat serî- serî danay ne-em hatin chev cheva-husê min nace ser-devê me vekirî ma-serê xwe nahêsîne-cevê me natirsîne-destê min dirêj e-sen göze gîrdîn,tu ketchevê min babetên wêja:suna peyva nay guhertin-di qaliva xwe da ne-axzinin altindakî baklayi chikart,peqla binê zimanê xwe derbixe-basim belaya gîrdî,serê min ket belayê-herê kêm du pêyvan e,kurt û teybet in,bi peyvên kêm gelek tista tîne zimên-zimanê min ter bû-kafayi yedî,hus xwar-nava cev û birî da-sikintiya gîrdî,ket tengasîyê-göze gîrdî,ket cev-pist girêda-lehêf cû pevcûn qedya-pir cû kêm ma-xwedê bide min ezjî b te-ez dibêm ez ajevim ew dibê chend zarê te heye-kizimsana söylüyorûm gelîn sen anlaqîzê ji tera dibêjim bûkê tu fêr be-ne sîs yansin ne kebap,ne sis bisewite nejî kibab-devê wî kêr venake-ser hesk-para sêr-taqim dide dest bixwe dixwe turî5-Wateyên terîmî:terîmî anlamlar,matematîk dîli,ücgen,yuvarlak,marmara sahîlerîdi vb. warê,zanîstî,kar,...m:sêgose,gilover,di qeraxa mermarayêda,kokê daran, 6-wateyên kolanî,argo,tenê di warê civakekî anjî karekî da tê xebitandin.m:torpîl,destmêja xwe didim te,tu wek mirîsk e,tukim husê te,tu ci wênekêshekîye,argo anlamlar morok,aklina tukurem..vs.. 6-wateyên soyût:5 dûyû organiyla hîs edîlmez,hayal,ruya,menfaat,sevmek,dusunmek^xeyle,xewn,hes,berjewendî,heskirin,tirs,rindî..7-wateya somût:gözle görölen veya hîsedîlen seylerdîr,axac,tas,ev,soxûk,sû masa dar,kevir,xanî,sar,av,mase 8-navê gistî û taybetî:mexlûq-biruh-însan-ehmet   tekst-parexraf-hevok-pêyv-qite,qet-tîp1-pêyvên hevwate:erdhej-zelzele,dem-zeman,carcar-demdem,ahwa-wulo,qise-mijûlî2-p nêz wate:nivîs û xwendin cudaye lê wate nêzê hevin,ji te hêsya ye-ji te sîkyaye,hêrs bûye,ji dil ban minkir,ez serî pêra diksînim,3-p dij wate:sipî-res,kin-dirêj,jor-jêr,pês-pas,heye-tuneye,het-chû,4-p hev deng:xwendin û nivîs yekin,wate yek nînin.kar-kar,âdet-âdet,roj-roj5-p dubare:dost-heval,,deng-heas,,xilo-xwarî,,hêdî-hêdî,,giran-giran,,têr-têr6pschewq(yansima):teq,tûq,req,xisch,xur,xur,girm,schir,fish,kûx,piz,chiz,viz,miz

,mîyew,me,mo,hosch, ewt,hew,qaq,qeq,weq,leq,7-gotinên mezinan-pêsiyan:kurt û teybet in,tecrube(ezmûn),gelêrî(anonîm)in bi giranî mecazî nin,darizandina gishtî dike,schîreta dikin,dost cheke,dujmin ji dê jî chêdibe—heya gotin nehat ser te,ne pêyve—gula bê waxt,bi lez di chimise—rojê firehîda,deng bigeri,roja teng da fireh digerin—dilop dilop dibe gol—waha hatî ahwa teri8-p ne rasterast,ne yekser:paytext-amed,sertacê gelê kurd-apo,9-p cem,kilek,mil wate:wateyê fireh dikin10-p wate tengkirî:di nava demanda û ziman zanananda tistê wateyê wan pirin ji hinek wateya dikevin 11-p wate xirabî:di nava dem da wate ya wî tê watekî tistê xirab di guhere 12-p wate bashkirî:di nav dem da tê watekî bash nujen dibe 13-bi navkirina bi qencî:lêdana zêr-altin vûrûs,ji cixarêra;derman ê min ka—ji mirinê ra,zevîya baqî wh..CÎNAV:1-c kesa-ez,tu..a wî,ê we,a te,ê te,ji bo wî,tistên wî,rojbûna wî,dibîstana mebaxên me,deftera xwe,tirsên me,ji min,were ba min,minê,li minê,li mino,2-c vegerokî(dönöslülük):min bi xwe,bi xwe,ez ji xwe,tu ji xweda,ez bi xwe,tu bixwe,destê min bi xwe,destê xwe,xanîyê me bi xwe,mêrê xwe,xwe bi xwe,3-c danîsanê,âlametê:di vîyada,wîyada,yamin,vana-bunlar,ê din,a pês,pas,vir,wur,wê derê,wê,ayhvaîê wergê,ê wulo,wusa,ahwa,vaya,4-c nebinavkirî-nediyarkirî:gista,hineka,vira,ji tevahî,gistî,hinek a,cend heva,pir kesan,kêm kesan,pir kêma,yekî,her kesî,qismekî,êdina,qe yekî ne,tevahî,wekîdina,filan û bêvanê,pere mere,gost most,pir caran,piranî.pir kesan,kesekî,5-c pirsê:ci,kî,kêjan ê,ku derê,cend a,ji kuderê,diche kuderê,li ba kî,ji bo chi,chîyê me,we heye,6-c peêywendî-tekîlî-âleqê:bi pêyvêra dizeliqe,tê girêdan m:a min e,a te yi,a wî ye,a min ne ku,wek îsal kî,dimil kî,roje kî,limalkî,a ku ser masê,ser dîwarê7-c xwedanbûn(îyelîk):pirtûk a min-a te-a wî-pirtuka me—pirtûkên meHOKER-zarf:lêkeranrengdêran,hevokan,pêyvan di warê cîh,rê,hêl,waxt,rews,hejmar,bi pirs a,bandor dike, m:pir westîyam,sibê têm 1-h rewsê:hal,helwest,babet,mînak,chewa?=rast rûne,zaroktî meke,waha hat,ahwa bê,ah va kî,rind î,bi lez î,diz î,hedî kan,bi kenî,bê rawestî,seq seq,teq teq,sir sir,sêrîn sêrîn,fikar(chekînme)fikar,tek tek, a-kesin-teqezî:elbet,asle,teqez,qet,ci dibe bila bibe,qet,teqez b-h dubare:du gava yek,carek din,dîsa c-h muhtemel-olasi:belkî,ez dibê qê,min go qê,tu di mêzî,ku bive d-h nêzîke-yaklasik:hima hima,ahwa du deqe,tevê hev,hindik ma,ket û neket e-h ülestîrmek-bipavrekirin:du hev du hev,teker teker,f-h sinirlama,mehdûtkirin,dîyarkirin,sinorkirin:ez ancax hatim,îdî ez naymêH DEMÊ-ZEMAN:do,îro,sibê,îsev,êvarê,bisev,biroj,ortanîvra,navsevê,heftahan,roja berê,êvarkî,êvarê,du seet,3 rojada,demek dirêj,berîya hatinê,lezkî berê,mehê carkî,dema min got,berîya gotinê,waxtê digot,gava dijîyam,dûra,hîna nû,dereng,êvaran-leyîn,êvarekî,evarkî,biharan, havînê,ewilî,ji êvarda,di cejnada,ji sibê heya êvarê,bi rojan,heya êvarê,berîya hatinê,cher hatim,dema min dît,H HÊL;ALÎ;RÊ:pêsva,pasta,rast,hindir,jêr,jor,xeta jêr,bikeve hindir,vegere pês,pês,paraH MÎQDAR-pîvanê:en,daha,pir,zêde,kêm,kurt,qansê,ahwakî-denlî,wekî-gîbî,zef,qansê min,wek min,heya vir,o qas,qansê deqekî,en pir,herê pir,herê sekeftî,hê-daha,hê serkeftî,pir kêm,sixlet,bênavber,gurr,kêm,ne wek berê,H pirsê:cemda da hat,cewa qise kir,ci awa yê-schiklê axifî,ci qas bimînim,cima nade,ci waxt di qede,ci bas e,xwese, H Nîsanî:ahwa,waha,ha vay ez terim,ha vay,vê awayêh xurtandinê pekîstîrme:giran giran here,mosmor,av û av bûm,shil û shepelî,peremperche,H DIN:hinek,zû,bi dostî,bi sebir,pêsda,bi komelî,mêranî,sar,derva,ehmeqî,ez wer fêm dikim,chemda da,bê xwendin,ahwa,pêsî ewil,hima hima,zû dereng,hima naha,40 sal carek,car cara,pistê vîya,4 kêm 4 zêde,dema xwendinê da,waxtê hat,bas,hîna,

BERNAV-DACHEK-EDAT:biserê xwe wateya xwe tune,bi pêyvên dinra ibin yek wate digre,erk dide.ji bo-heya-wek-bigor-bi vîra-bi tera-li ser-tenê-li himber-li alîyê-hema-lê-feqet-rast-bi tenê,tenêli alîyê malê,heya sibê-wek berê-âmrekî-bi wesaîtê-bi tera-bi hingiv,-wek kêr-wek tavîzok-wek wî-bi zilam î-^qe dibê-sankî,--qê tu ney-qê,sankî,..-bi qansê,qansê gulekî,qansê sedî,qîandê te,o qasana-okadarina,..--qansê me xar,yedîk kadar,--ciqasa bi hêze tu,--min oqasî bêrûtî nedî-derbarê-derheqê-rûyê teda-bivêarmancê-meqsedê-ji bo xevatê-jibo acisîyê-j b te-ji b me ye-ji bo welat-ji bavo ra-daye ra-ji bo chareserîyê-elî bi gor te dirêj e-xweda bi gor chîya berf didê-bi gor nigê lehîfa xwe nig xwe dirj—bi gor min midas—li himber ziman xwestek-xanîyê li himber behrê-destê sibê baran barî-li alyê daristanê,li req,lihimber,--êvarkî,-alîyê min da were-di gel vêjî(raxmen)-ji êvar da-tenê mam-tenê heqê rê-tenê dimînim-tenê qusûrek min heye-bitenê(ancax),bive bive,herê zêde-dibe ku(ihtimal)-ne ku me seh nekir-ne eve-vegerîya-te dît tu acis dibe-ger me germ bû-di nava dachek û gihinek an da,g wek perchekî hevokê ye û bi,bi tenê,him dachekin him jî gîhînek in.û..dachek ji hevokê were avitin;nabe wate xirab dibe lê ji avitin û derxistina gihînekekî hevok xerab nabe

GIHÎNEK-BAXLAC:bi rastî,hima,ancax,bi ser de-jî-di gel,lewra(cunkî),jî-dahî-de..de,tê wê watê-fiqet,dîsa,heta,ha..ha,halbiki-heta-him-him jî-him...him-bi-bixwaz-ku bive-ku ew be-hesdike...hd,-geh...geh,kurt,welew,chewa,wusa,mademku,ne...ne,ci heyf,anjî,bes,ya...ya,neku,bi ser da,bi tevra,û m:chû dersxanê pirtûkê girt,chû dersxanê û pirtûkê girt.Chi...chi,ci heye,sed heyf,sert,hima,qet nebe,halvaye,gotinqê,hecî(halbûkî),nebe ku,ew jî,heta,-herwaha,jibilêvê,jixênêvê(ayrica)min nêrî ku-baktim kî-westandîmi kî-e,ew serkeftîbe derbas dibe-îse-  DENGLÊKIRIN-ÜNLEM:ê,ay,ax,wax,way,ey,sst,hey,hewar,aa,hay,eywax,na ha, D denga:ey,hey,biro,lolo,lêlê,kuro,sst, D hest(duygu):êê bes e,aa va cîye,wey tiral-wax mala min,nebê ha, D din:cîran no,bavo,karkerno,zarno,chi xwes!zû here mal!gum,hew,mîew,schir,ZIMAN-dil:ji bo hês û ramanan bîne ziman;pêyv û hevokên tênê xebitandinra ziman tê gotin.ALFABEYA KURDÎ:ABCCDEÊFGHIÎJKLMNOPQRSSTUÛVWXYZ        hejmar               (1-yek-em-în 2-du 3-sê 4-char 5-pênc 6-schesch 7-heft 8-hest 9-neh 10-deh 11-yazdeh 12-diwazdeh 13-sêzdeh 14-chardeh- 15-pazdeh 16-sazdeh 17-hevdeh 18-hejdeh 19-nozdeh 20-bîst 21-bîst û yek 22-bîst û du 23-bîst û sê 24-bîst û char 25-bîst û pênc 26-bîst û ses 27 bîst û heft 28 bîst û hest 29-bîst û neh 30-sîh 40-chek-chil 50-pence,pêncî 60-schest 70-heftê 80-heschtê 90-nod 100-sed 101-sed û yek 200-du sed 1000-hezar     roj-hefte(1-duschem 2-sêschem 3-charschem 4-pencschem 5-înî-în 6-schemî-paschînî 7-yekschem-bazar-lehd   meh û fal(1-BERAN-kohc chile-ya paschîn-rêbendan 2-GANER boga sibat-reschemî 3-CÊWÎ-ikizler adar 4-KÊVJAL nîsan-awrêl 5-SCHÊR-aslan gulan 6-SCHEHRÎWAR yengec hezîran-havîn-pûschper 7-MÊZÎN terazi  tîrmeh 8-DÛPISCHK akreb tebax-gelawêj 9-KEWAN-YAY îlon-rêzber 10-KAR oglak cotmeh-chirîyapêschîn-kewchêr 11-DÊWLIK mijdar-sermawêz-chirîya paschîn 12-MASÎ balik kanûn-berfanbar-zivistan-chileya pêschîn CÎNAV-PRONAV=ZAMÎR  borî EZ=BEN cûm-min got min digot min gotîye min gotibû,ez bibêjim,min bigota,min gotibe,min gotibûya-gotiba  TU=SEN chûy  EW=O chû EM=BIZ chûn  HÛN=SIZ chun EW=ONLARchûn --B=MIN S=TE OE=WÎ OK=WÊ BÎZ=ME SIZ=WE ONLAR=WAN ez chûbûm,tu chûbûy,ew chûbû,em-hûn-ew chûbûn/ÎRO=ez dichim,tu dichî,ew diche-em-hûn-ew-dichin/Sibê=ez dê bichim,tu dê bichî,ew dê biche, em-hûn-ew dê bichin/tedeyî=ez dibêjim,/nîha-ez têm,ez dihatim-ez hatime ez-hatibûm  ez hatim-borî ez hatibim,ez bihatama ez bêm ez hatibim ez hatibama/ez dinivisim-min nivîsî-ez dê binivîsim/dilîze lîst dê bilîze/  ba-ran-berf-birûsk zîpik sar serma schil cemed cemidî germ hênik sarogermo(ilik) Qelew(sisman) lawaz(înce-zayif) kelî(simsicak,kaynar)textenivîs qelemtiras jêbir(sîlgî) veroje(sîl) bisîne(gönder) rastkêsch(cetvel) avgir(sunger) Nexsche(harîta) dersxane(sinif) Tebesir ximav(boyax) kepîne(wc) besc(bölum) HEVOK:1-h.shertê:eger tu wer e,ezê herim.ger min bikarîya ez ê bihatama,heger perê min hebûya minê gokekî bikirîya,ger ez bixwînim ezê bibim mamoste.2-h-daxwazîyê: Xwezîla, xwezka, xwezî,bila,hema were 3-h.baneshanê:shahî,tirs,kelecan, schaschbûn,bang(lo hevalo,tu were ha,ev chi xweshe,kechê zû were 4-h-fermanê:rahêje,bide min,destê xwe bisho,bixwe, 5-bêrîvanno, fermo!bilez were,derî veke,siwar be,bilez bajo û me bigêhîne bijîshk 6-h-pirsê:ma,qey,maqey,chira,chima,ji bo chi,ji ber chi,chawa,chilo, ji bo chi,ji ber chi,chawa,chilo,chito(xarpêt),chankî(ruha),kusa(colemêrg),kî,kê,kîjan,chi,chi kes,kengî,kû,kûder,ka,kanî,chend, chiqas,an/yan,wa/wiha,rastî/birastî 7-tu nachî mal û chima ji bo chi, 8-h.erênî.Rewsha pozîtîf nîshan dide 9-h nerênî:ez nachim malê ez nechûm schixwul,Hindarî-pirs-bersiv 10-neyînî:ez ne birchîme,hilneke kar nake,bindestî xwesh nîne LÊKER=FIIL xwarin,raketin,nivîsandin,hatin,xwendin,rûnischtin,rabûn chêkirin Tewanga lêkeran:niha:ez dinivîsim/borî:min nivîsî/pêsh ez dê binivîsim HOKER-ZARF=1-h´ên demê:îro do pêr,sibê,îshev,par berê niha,gaek din,herroj nêzîk 2-h-cîh û alîyan=jêr,li jêr,ber bi jêr,berjêr jor,cem,li cem li balê liber,li kêlekê,li nik li qiraxê, li kenarê li kevîyê lipês schûnda,alîyê jor alîyê banî dûr,ji nêzîkva dor,li dor,charmedor,hawir,hawîrdor,vir vir de,wir de livir,li vêderê li navê 3-H-rewshê:PIRSA CHAWA=bersiv dike.wiha wilo welê wer wergê,bi hevre xirab xirabtir xirabtirin,chê chêtir chêtirin,layiq layîqtir layîqtirîn,ji nishke ve,bi yek carê,ji xafil de,bas bastir bastirin,lez leztir leztirin, durust qenc hêdî zû 4-H-chendanî(hindikî-piranî)=hindik hindiktir hindiktirîn,hinek bes bêtir bêtirîn hêjî,bi qasî liqasî evqas ewqas,deh bi deh,cot bo cot,charo charo kêm zêde pir zehf chend-chendek-ewchend 5-H-pirsyarîyê=chawa,chi demê,chi wextê liku bi ku ve chiqas weke chi   xwesh,pir,li hundir,îro-di warê cîh,dem,hejmar,awa û rewshêde meneya lêkerê temem dikin.porê havînê pir dirêje GÎHANEK-gehînek-baglach=û lê yan bila ,ji ber ku,lê belê,bes bila, tenê,ku,hew,ango, qet nebe,bes,bila,chawa,ji,lewra,heke na,heta ku,bi ser de jî,ji ber ku,hem jî DACHEK=bi,bê,di,ji,li,de,re,ve(âlî bê têdbîr e,busra di mal de ye,mehmût ji minra got,ji min girt,li malê ye,bi hesp e,bê sebir e, ez pishtre hatim.ji kar tê,li malêye,di chente de ye,RENGDÊR=SIFAT:!1-pembe sor=kirmizî resch=siyah spî,gewr=beyaz zer=sari Schîn=mavî=hêschîn kesk=yeschîl  mor=mor   mezin-bichûk nerm-hischk spî-resch pagij-gemar sêrîn-tûj xort-pîr rind-xirab erzan-biha tirsch-tal rast-chewt tenik-qalind vala-tije lez-hêdî dirêj-kin sar-germ zû-dereng nechar-dewlemend qalind-zirav ronî-tarî giran-sivik bilind-nizm zêde-kêm pir-hindik rast-xwar basch-nexwesch bideng-bêdeng nêzîk-dûr bas-tir-în   veqetandek:apê min ê mezin,meta min a pichûk,  dem:berbang beyanî-taschtê nîvro-niv,navroj berêvar-âsir êvar schev-schîvhewa:baran,tav,ewr,berf,sayî  Bakûr=k Baschûr=g Rojhilat=dogu rojava=bati     demsal:bahar havîn payîz zivistan     nêr û mêr:WÊ dergîs a min(ji bo jina)  /WÎ dergîs ê min(ji bo mêra)hece-kîte kelime=peyv,bêje,gotin Harf=tîp cümle=hevok  zamir=cînav,pronav fiil=lêker rengdêr=sifat schîve=devok edebîyat=wêje rast=dogru chewt=yanlis silgî=jêbir kalem=pênûs okul=dibîstan ögretmen=mamoste bîyanî=yabanci yekhejmar=tekil pirhejmar=chogul xwendin=okumak destpêk=baslangich wext=wakît sibe nivro êvar schagirt=ögrencî  XALBENDÎ-niqteschanî(n.isharetî):(xal.)(xalechot:)(pirsnîschan?)(bêhnok,)(xalebêhnok;)(xalebang,bangnîshan!)(veqetek')(sêxal...)(dûnik´´)(kevanek()) (Xezik--)(bendik-)(Yeksan=)(tevîn/zêdek=arti)(derîn/kêmek=eksi -)(carîn x)(parîn / )